Vasa Previa: Pravovremena dijagnoza i planirani carski rez spasavaju život bebe

Vasa previa je retka, ali potencijalno životno ugrožavajuća komplikacija trudnoće kod koje krvni sudovi fetusa prolaze kroz plodove ovojke u neposrednoj blizini ili preko unutrašnjeg ušća grlića materice. Budući da ovi sudovi nemaju zaštitu pupčanika ili tkiva posteljice, pucanje vodenjaka ili početak porođaja mogu dovesti do njihovog prskanja, što uzrokuje brz i obilan gubitak krvi ploda.

Upravo zbog ozbiljnosti ove dijagnoze, prevencija perinatalnog mortaliteta i savremeni protokoli lečenja bili su tema posebne stručne sesije na 23. Svetskom kongresu fetalne medicine u Beču, sa kojeg najnovija saznanja donosi dr Slađana Mihajlović.

Kako se dijagnostikuje i kod koga je rizik veći?

Najpouzdanija dijagnoza postavlja se transvaginalnim ultrazvučnim pregledom uz upotrebu kolor Doplera, najčešće tokom anatomskog ekspertiznog ultrazvuka između 18. i 24. nedelje trudnoće.

Na postojanje vasa previje posebno treba posumnjati u sledećim slučajevima:

• Velamentozna insercija pupčanika (kada se pupčanik vezuje za ovojke umesto za posteljicu),

• Akcesorni (dodatni) režanj posteljice,

• Nisko položena posteljica ili placenta previa u ranoj trudnoći,

• Trudnoće ostvarene putem vantelesne oplodnje (IVF).

Praćenje trudnoće i bezbedan porođaj

Nakon što se postavi dijagnoza, neophodne su redovne ultrazvučne kontrole kojima se prate rast ploda, položaj krvnih sudova i dužina grlića materice. Kod trudnica sa skraćenim grlićem ili povišenim rizikom od prevremenog porođaja često se savetuje hospitalizacija u trećem trimestru.

Jedini bezbedan način završavanja trudnoće jeste planirani carski rez pre nego što nastupe spontane kontrakcije ili prskanje vodenjaka. Prema savremenim svetskim preporukama:

• Kod stabilnih trudnica bez simptoma, planirani carski rez se izvodi između 36. i 37. nedelje trudnoće.

• U slučaju pojave krvarenja, kontrakcija ili curenja plodove vode, radi se hitan carski rez.

• Antenatalni kortikosteroidi se ordiniraju kako bi se ubrzalo sazrevanje pluća bebe pre prevremenog porođaja.

Prognoza: Pravovremeni skrining rešava problem

Kada se vasa previa prepozna na vreme tokom trudnoće, procenat preživljavanja novorođenčadi iznosi izuzetno visokih 95–97%. Nasuprot tome, neprepoznata dijagnoza tokom samog porođaja nosi ogroman rizik od fatalnog ishoda za plod.

Pravovremeni ultrazvučni skrining sa kolor Doplerom i pravilno vođenje trudnoće gotovo u potpunosti eliminišu opasnost od ove teške komplikacije. Kontinuirano usavršavanje i primena najviših svetskih standarda sa kongresa u Beču osiguravaju maksimalnu bezbednost za majku i novorođenče u našoj svakodnevnoj praksi.